Laatst bijgewerkt: mei 2026.
Een maagsonde is een dun slangetje dat via de neus of mond in de maag wordt ingebracht. Via de sonde kunnen voeding, vocht of medicatie worden toegediend wanneer eten of slikken tijdelijk of langdurig niet goed mogelijk is.
Het gebruik van een maagsonde komt veel voor in ziekenhuizen, verpleeghuizen en de thuiszorg. In dit artikel lees je wat een maagsonde is, wanneer deze wordt gebruikt en welke soorten sondes er bestaan.
Waarom krijgt iemand een maagsonde?
Een maagsonde wordt gebruikt wanneer iemand onvoldoende voeding of vocht via de normale weg kan innemen. Dit kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld na een operatie, maar soms ook langdurig bij neurologische aandoeningen of ernstige slikproblemen.
Een maagsonde kan onder andere gebruikt worden voor:
- het toedienen van sondevoeding
- het geven van medicatie
- het ontlasten van de maag
- het afvoeren van maaginhoud
Veelvoorkomende redenen voor een maagsonde zijn bijvoorbeeld een CVA, slikstoornissen, ernstige ziekte, ondervoeding of een verminderd bewustzijn.
Waarom krijg je een maagsonde?
Een maagsonde is geïndiceerd wanneer een patiënt niet in staat is om voeding op normale wijze binnen te krijgen, hetzij tijdelijk of permanent. Het kan ook worden gebruikt om medicijnen rechtstreeks in de maag toe te dienen, vooral wanneer slikken moeilijk is. Echter, sommige medicijnen kunnen de sonde verstoppen, wat in het ergste geval resulteert in het plaatsen van een nieuwe sonde.
Risico’s en aandachtspunten bij een maagsonde
Hoewel het inbrengen van een maagsonde vaak een routinehandeling is, zijn er ook risico’s. Een belangrijke complicatie is een verkeerde ligging van de sonde, bijvoorbeeld in de luchtwegen in plaats van de maag. Daarom wordt de ligging altijd gecontroleerd voordat voeding of medicatie wordt toegediend.
Andere mogelijke complicaties zijn:
- misselijkheid of kokhalzen
- irritatie van neus of keel
- verstopping van de sonde
- aspiratie van voeding
- beschadiging van slijmvliezen
Het inbrengen van een neus-maagsonde is een voorbehouden handeling en mag alleen worden uitgevoerd door bevoegde en bekwame zorgverleners.
Medicatie via de maagsonde toedienen
Wanneer het slikken van medicijnen niet (goed) mogelijk is, kan dit via de sonde worden toegediend. Op die manier komt het direct in de maag terecht, zonder dat de patiënt dit door hoeft te slikken. Er zit echter ook een risico aan. Sommige medicatie kan namelijk de sonde doen verstoppen. Een sonde kan in een gunstig geval weer ontstopt worden, maar in het ergste geval is het plaatsen van een nieuwe sonde nodig.
Een verstopte sonde verhelpen
Om verstopping te voorkomen, is regelmatig doorspoelen van de sonde belangrijk. Dit kan het beste worden gedaan met een spuitje van 10 tot 20 cc, omdat hiermee meer druk kan worden uitgeoefend dan met een grote spuit van bijvoorbeeld 50 cc. Lauwwarm water wordt aanbevolen voor het doorspoelen na elke medicatietoediening. In het geval van een verstopping kan het kneden van de slang op de plaats van verstopping en het doorspoelen met een kleine hoeveelheid (10 cc) natriumbicarbonaat 4,2% een oplossing bieden. Vul de slang met het natriumbicarbonaat en laat het vijftien minuten inwerken. Spuit de slang daarna door met lauwwarm water. Dit kan een aantal keer herhaald worden. Raadpleeg echter altijd het protocol van je eigen zorginstelling voor specifieke richtlijnen, omdat niet alle instellingen natriumbicarbonaat gebruiken. Het inbrengen van een maagsonde is een essentiële vaardigheid die wordt aangeleerd tijdens de opleiding tot verpleegkundige.
