Een Physician Assistant (PA) is een medisch zorgprofessional die zelfstandig patiënten onderzoekt, behandelt en begeleidt. PA’s werken altijd in nauwe samenwerking met een arts, maar hebben in de dagelijkse praktijk veel eigen bevoegdheden en zijn doorgaans regiebehandelaar. Taken die zij kunnen uitvoeren zijn bijvoorbeeld het afnemen van lichamelijk onderzoek, het stellen van diagnoses, het opstellen van een behandelplan en het uitvoeren van medische handelingen. Zij kunnen een zelfstandige behandelrelatie met de patiënt aangaan.
Steeds meer ziekenhuizen, GGZ-instellingen, huisartsenpraktijken en VVT-organisaties zetten PA’s in om continuïteit en kwaliteit van zorg te versterken.
Wat is een physician assistant?
Een physician assistant, afgekort PA, is een medisch professional die onder supervisie van een arts werkt en een breed scala aan taken uitvoert om de zorg voor patiënten te verbeteren en continuïteit van zorg te waarborgen. PA’s worden opgeleid in een verscheidenheid aan medische disciplines, zoals neurologie, longgeneeskunde, huisartszorg (eerstelijnszorg), GGZ en kunnen werkzaam zijn in verschillende zorginstellingen, zoals ziekenhuizen, klinieken en huisartsenpraktijken.
Wat zijn de taken en verantwoordelijkheden van een physician assistant?
De precieze taken verschillen per specialisme, maar veelvoorkomende werkzaamheden in de praktijk zijn:
Anamnese en lichamelijk onderzoek (bijvoorbeeld middels de ALECOBO structuur)
Stellen van (voorlopige) diagnoses
Opstellen en evalueren van behandelplannen
Voorschrijven van medicatie (binnen de eigen bevoegdheid)
Uitvoeren van medische handelingen (bijv. hechten, puncties, kleine ingrepen)
Monitoren van patiënten met chronische aandoeningen
Coördineren van zorg in een multidisciplinair team
Overleggen met artsen en specialisten
Voorlichting en begeleiding van patiënten en naasten
In de praktijk werkt een PA in veel situaties (semi-)zelfstandig, met een arts als eindverantwoordelijke.
In welke werkvelden werken PA’s?
PA’s kom je onder meer tegen in:
Ziekenhuizen (chirurgie, interne geneeskunde, neurologie, SEH, longgeneeskunde, cardiologie)
GGZ
Huisartsenzorg
Revalidatie
Gehandicaptenzorg
VVT / ouderenzorg
Spoedzorg en acute keten
Wat maakt de PA-opleiding interessant voor verpleegkundigen?
Veel PA-studenten hebben een achtergrond als verpleegkundige, fysiotherapeut of andere paramedische zorgprofessional. De opleiding is duaal en gericht op verdieping in klinisch redeneren, medische besluitvorming en zelfstandig handelen. Als je toe bent aan meer verantwoordelijkheid, verdieping en een sterkere medische focus, dan past de PA-route mogelijk goed.
Verschil tussen Physician Assistant en Verpleegkundig Specialist (VS)
De PA en de VS worden regelmatig met elkaar vergeleken. Ze lijken op elkaar, maar er zijn duidelijke verschillen:
Focust zich op…
PA: medisch-technische verdieping, handelen binnen het domein van de geneeskunde
VS: verpleegkundige verdieping, combineren medische én verpleegkundige expertise
Achtergrond
PA: vaak paramedisch of verpleegkundig, maar geen verplicht “big-5” verpleegkundig beroep
VS: altijd verpleegkundige achtergrond (HBO-V + praktijkervaring)
Opleiding
Beide zijn:
Master
Duaal (werken + leren)
2 of 2,5 jaar (volgens huidige structuur)
De PA-opleiding: inhoud, duur en toelatingseisen
De opleiding tot Physician Assistant is een duale master van 2,5 jaar. Je werkt minimaal 32 uur per week in een opleidingsplek, waarvan 1 dag per week theoretisch onderwijs.
De opleiding bestaat uit:
Medische basiskennis (anatomie, fysiologie, farmacologie)
Klinisch redeneren
Diagnostiek en interpretatie van uitslagen
Voorschrijfbevoegdheid (binnen wettelijk kader)
Kleine medische verrichtingen
Stageperiodes (binnen én buiten eigen specialisme)
Vaardigheidsonderwijs
Portfolio en eindbeoordelingen
Toelatingseisen voor de PA-opleiding
De exacte eisen verschillen per hogeschool, maar meestal heb je nodig:
Een relevante (para)medische opleiding op hbo-niveau
Minimaal 2 jaar relevante werkervaring
Een opleidingsplaats bij een werkgever voor 32 uur per week
Een aanstelling als PA-in-opleiding
Veel verpleegkundigen (HBO-V) stromen in, maar ook fysiotherapeuten, POH’s, ANIOS-assistenten en andere zorgprofessionals.
Salaris: wat verdient een Physician Assistant?
Een PA valt in het CAO vaak in FWG 60–65, afhankelijk van sector en ervaring.
Ziekenhuis (cao Ziekenhuizen)
FWG 60: €3.768 – €5.504 bruto p/m
FWG 65: €4.244 – €6.366 bruto p/m
Met toeslagen (ORT, onregelmatig) kan dit hoger uitvallen.
VVT / huisartsenzorg / GGZ
Verdiensten liggen vergelijkbaar of iets lager.
In de praktijk zie je:
Startend PA: ± €3.900 – €4.400
Ervaren PA: ± €5.000 – €6.200
Voordelen
13e maand (in ziekenhuizen)
ORT afhankelijk van het werkrooster
Goede doorgroeimogelijkheden
Subsidie voor de PA studie
De opleiding tot PA wordt gesubsidieerd door de Overheid. Dat betekent dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een subsidieregeling aan werkgevers aanbieden. Vanuit deze subsidie kunnen kosten voor salaris van vervanging van de werknemers worden vergoed. Dat geldt voor de werkplek. Het collegegeld wordt betaald door het ministerie van OCW. Aan de ene kant worden de kosten voor de opleiding en zo nodig salaris voor vervanging van de student vergoed. Aan de andere kant wordt de begeleiding van de student in zijn geheel vergoed door middel van de subsidie.
PA opleidingen Nederland per provincie.
De MPA Master opleiding tot Physician assistant kan op vijf Hogescholen in Nederland gevolgd worden.
Drenthe
–
Flevoland
–
Friesland
–
Gelderland
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen – Nijmegen.
Groningen
Hanzehogeschool Groningen – Groningen.
Limburg
–
Noord-Brabant
–
Noord-Holland
Hogeschool Inholland – Amsterdam
Overijssel
–
Utrecht
Hogeschool Utrecht – Utrecht
Zeeland
–
Zuid-Holland
Hogeschool Rotterdam – Rotterdam
