Laatst bijgewerkt: januari 2026
De PICO-methode is een hulpmiddel om een duidelijke en onderzoekbare vraag te formuleren binnen evidence-based practice (EBP). Door een onderzoeksvraag op te delen in vier onderdelen – patiënt, interventie, vergelijking en uitkomst – wordt het makkelijker om gericht te zoeken naar wetenschappelijke literatuur. Op deze pagina leggen we uit wat de PICO-methode is, hoe je een PICO-vraag opstelt en geven we praktische voorbeelden uit de verpleegkundige praktijk.
Het zijn met name de HBO-V studenten verpleegkunde, verpleegkundig specialisten en studenten geneeskunde die de methode gebruiken bij het doen van onderzoek.
Wat betekent PICO?
Het PICO systeem wordt gebruikt bij het beantwoorden van een onderzoeksvraag. Het helpt om je om relevante informatie te vinden in de wirwar van (wetenschappelijk) bronnen. Het is een methode, of een strategie, en wordt al langere tijd gebruikt door artsen en wetenschappers. Nu van de verpleegkundige en de verpleegkundig specialist ook steeds meer EBP (evidence based practise) onderzoek/presenteren wordt verwacht, is het een belangrijk hulpmiddel geworden.
Waar staat PICO voor?
De letters van PICO staan voor vier onderdelen van een klinische onderzoeksvraag:
P – Patiënt, Probleem of Populatie
Wie is de patiënt of patiëntengroep waar de vraag over gaat? Dit kan een specifieke leeftijdscategorie, geslacht of diagnosegroep zijn.
I – Intervention
Welke behandeling, interventie of handeling wil je onderzoeken? Dit kan een specifiek medicijn, behandeling, procedure of leefstijl zijn.
C – Comparison
Waarmee vergelijk je de interventie? Dit kan een andere behandeling of interventie zijn, of juist geen behandeling.
O – Outcome
Wat is de uitkomst of het resultaat dat je wilt meten of verbeteren? Bijvoorbeeld minder pijn, minder complicaties of een betere kwaliteit van leven.
Overzicht van de PICO methode en een voorbeeld
| Onderdeel | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| P | Patiënt of probleem | Oudere patiënten met decubitus |
| I | Interventie | Wisselligging elke 2 uur |
| C | Vergelijking | Wisselligging elke 4 uur |
| O | Outcome (uitkomst) | Minder decubitus |
Waarom gebruik je een PICO methode?
De PICO-methode helpt verpleegkundigen, studenten geneeskunde en andere zorgprofessionals om een onderzoeksvraag concreet en afgebakend te formuleren. Zonder een duidelijke vraag is het moeilijk om relevante wetenschappelijke literatuur te vinden. Door een vraag volgens de PICO-structuur op te bouwen, wordt het eenvoudiger om zoektermen te bepalen en gericht te zoeken in databanken zoals PubMed of Cochrane. Hierdoor kun je sneller betrouwbare informatie vinden die toepasbaar is in de dagelijkse zorgpraktijk.
Hoe formuleer je een onderzoeksvraag?
Om dus tot een goed antwoord op de onderzoeksvraag te komen, is het belang dat je de juiste informatie vindt voor je onderzoek. En om dát te vinden, moet je beginnen met een goede onderzoeksvraag. Daarbij gebruik je de PICO-methode. Het is van belang om die zo specifiek mogelijk te formuleren. Wanneer je bijvoorbeeld iets zou willen weten over diabetes, bedenk dan bij welke patiëntengroep dit is (bijvoorbeeld reeds bestaande diabetes patiënten, of mensen boven de 50 jaar oud, of patiënten met co-morbiditeit etc.).
Voorbeelden van het opstellen van een PICO
Voorbeeld 1: de vraagt luidt: is een gift van een snelwerkende opoïde tablet effectiever dan een gift morfine subcutaan bij volwassenen met acute pijn door trauma?
Een PICO daarbij zou kunnen zijn:
P: volwassenen met acute pijn door trauma.
I: een gift snelwerkende opioïde tablet.
C: een gift morfine subcutaan.
O: periode van inwerken, voldoende pijnstillend, snel pijnstillend.
Voorbeeld 2: de vraag luidt: heeft een patiënt van 70 jaar of ouder minder kans op een trombosebeen bij een heupfractuur wanneer hij/zij vanaf de eerste dag na de operatie mobiliseert?
P: patiënt van 70 jaar of ouder met een heupfractuur die daarvoor geopereerd worden.
I: de eerste dag na de operatie mobiliseren.
C: niet de eerste dag na de operatie mobiliseren (na langere tijd).
O: minder frequent een trombosebeen.
Voor meer voorbeelden van hulpmiddelen bij het uitoefenen van het vak van verpleegkunnen hebben we meerdere artikelen geschreven, zoals klinisch redeneren, de EWS score en de PES methode.
Veelgemaakte fouten bij het formuleren van een PICO
Ook wordt de vergelijking (C) soms vergeten. Hoewel dit niet altijd noodzakelijk is, kan een duidelijke vergelijking helpen om het effect van een interventie beter te onderzoeken. Tot slot is het belangrijk dat de outcome meetbaar is, zoals pijnvermindering, minder complicaties of een kortere opnameduur.
Ook interessant op eNurse:
– Wat is een CAT?
– Klinisch redeneren in 6 stappen
– Reflecteren in de zorg: methodes en voorbeelden
