Laatst geupdate: oktober 2026
Je merkt tijdens je dienst dat een patiënt achteruitgaat. De ademhaling versnelt, de saturatie daalt en je besluit de arts te bellen. Maar hoe zorg je ervoor dat je in korte tijd alle belangrijke informatie overbrengt, zonder iets te vergeten?
Daarvoor kun je de SBAR-methode gebruiken. Deze communicatiemethode helpt verpleegkundigen en andere zorgprofessionals om patiëntinformatie duidelijk, gestructureerd en doelgericht over te dragen. In Nederland wordt ook vaak de uitgebreidere SBARR-methode gebruikt.
In dit artikel lees je wat SBAR en SBARR betekenen, hoe je de methode toepast en hoe een verpleegkundige overdracht volgens SBARR eruit kan zien.
Wat is de SBAR-methode?
De SBAR-methode is een gestructureerde manier van communiceren tussen zorgverleners. De methode helpt om snel duidelijk te maken wat er met een patiënt aan de hand is, welke informatie relevant is en wat je van de ander verwacht.
SBAR staat voor vier onderdelen:
-
S – Situation (Situatie): wat is er op dit moment aan de hand?
-
B – Background (Achtergrond): wat is de relevante voorgeschiedenis of context?
-
A – Assessment (Beoordeling): wat zijn je bevindingen en hoe beoordeel je de situatie?
-
R – Recommendation (Aanbeveling): wat wil je dat er gebeurt?
Door deze vaste volgorde te gebruiken, verklein je de kans dat belangrijke informatie tijdens een overdracht of overleg ontbreekt.
De methode is oorspronkelijk ontwikkeld voor gestructureerde communicatie in situaties waarin duidelijke informatieoverdracht essentieel is. Vanuit onder andere de Amerikaanse gezondheidszorg heeft SBAR zich verspreid naar ziekenhuizen en andere zorginstellingen, waaronder die in Nederland.
Wat is het verschil tussen SBAR en SBARR?
Bij SBARR wordt een tweede R toegevoegd. Deze staat voor Repeat (herhalen) en wordt gebruikt om gemaakte afspraken te controleren.
De vijf onderdelen van SBARR zijn:
| Onderdeel | Betekenis | Wat bespreek je? |
|---|---|---|
| S | Situation | Wat is er aan de hand? |
| B | Background | Wat moet de ander weten over de patiënt? |
| A | Assessment | Wat zijn je observaties en je beoordeling? |
| R | Recommendation | Wat heb je nodig of wat stel je voor? |
| R | Repeat | Welke afspraken zijn gemaakt en zijn deze goed begrepen? |
Bij de tweede R herhaal je de belangrijkste afspraken, bijvoorbeeld een medicatieopdracht, een afgesproken handeling of het tijdstip waarop de arts de patiënt komt beoordelen.
Deze werkwijze wordt ook wel readback of closed-loop communication genoemd. Het doel is om te controleren of de boodschap correct is overgekomen.
Let op: de precieze benaming van de extra R kan per instelling of gebruikte variant verschillen. Volg daarom de communicatiemethode die binnen jouw organisatie is afgesproken.
Wanneer gebruik je de SBAR-methode?
De SBAR-methode wordt veel gebruikt in ziekenhuizen, maar is ook toepasbaar in de wijkverpleging, ouderenzorg, gehandicaptenzorg en andere zorgsettings.
Bijvoorbeeld:
-
Wanneer je een arts of verpleegkundig specialist consulteert.
-
Wanneer een patiënt klinisch achteruitgaat.
-
Tijdens een verpleegkundige overdracht aan een collega of volgende dienst.
-
Bij telefonisch overleg met de huisarts of huisartsenpost.
-
Wanneer je een complexe patiëntsituatie met andere disciplines bespreekt.
SBAR is niet alleen bedoeld voor acute situaties. Ook tijdens reguliere overdrachten helpt de methode om informatie overzichtelijk te presenteren.
In een acute situatie blijft de eerste prioriteit om de patiënt te beoordelen en noodzakelijke hulp in te schakelen. Een SBAR-gesprek mag urgente zorg nooit vertragen.
Hoe bereid je een SBAR-gesprek voor?
Een goede overdracht begint met voorbereiding. Verzamel, voor zover de situatie dit toelaat, de informatie die nodig is om de patiëntsituatie duidelijk te beschrijven.
Denk aan:
-
De identiteit van de patiënt en de afdeling of locatie.
-
De reden van opname of de huidige zorgvraag.
-
Relevante medische voorgeschiedenis en medicatie.
-
De meest recente vitale functies, zoals ademhalingsfrequentie, saturatie, bloeddruk, pols en temperatuur.
-
Veranderingen ten opzichte van eerdere controles.
-
Relevante laboratoriumuitslagen en uitgevoerde interventies.
-
Je eigen beoordeling en de vraag die je aan de andere zorgverlener wilt stellen.
Bij een verslechterende patiënt kun je bijvoorbeeld gebruikmaken van de ABCDE-methode en de EWS-score.
Je hoeft niet alle beschikbare informatie te noemen. Het gaat erom dat je de gegevens selecteert die relevant zijn voor de situatie.
SBARR-methode: een voorbeeld uit de verpleegkundige praktijk
Stel: je werkt als verpleegkundige op een interne verpleegafdeling. Meneer Jansen, 76 jaar, is opgenomen vanwege een pneumonie. Tijdens je avonddienst merk je dat zijn toestand verslechtert.
Hij is toenemend kortademig, ademt 30 keer per minuut en heeft een saturatie van 88% ondanks de voorgeschreven zuurstoftherapie. Zijn hartfrequentie is 118 slagen per minuut en zijn bloeddruk bedraagt 105/65 mmHg.
Je beoordeelt de patiënt volgens de ABCDE-systematiek, schakelt direct passende hulp in volgens het lokale spoedprotocol en draagt de situatie gestructureerd over met SBARR.
S – Situation (Situatie)
Begin met jezelf voor te stellen. Vertel over welke patiënt je belt en wat het acute probleem is.
Voorbeeld:
‘Goedenavond, je spreekt met de verpleegkundige van afdeling Interne Geneeskunde. Ik bel over meneer Jansen, 76 jaar, die is opgenomen met een pneumonie. Hij is de afgelopen 30 minuten duidelijk benauwder geworden. Zijn saturatie is nu 88% ondanks zuurstof en ik maak me ernstig zorgen over zijn toestand.’
De ontvanger weet nu meteen wie er belt, over welke patiënt het gaat en waarom de situatie urgent is.
B – Background (Achtergrond)
Geef de belangrijkste achtergrondinformatie die nodig is om de situatie te begrijpen.
Voorbeeld:
‘Meneer is gisteren opgenomen met een pneumonie en krijgt antibiotica. Hij gebruikt momenteel zuurstof volgens voorschrift. Vanmiddag was zijn saturatie nog 95% en ademde hij 20 keer per minuut. Hij was toen ook minder benauwd.’
Bij dit onderdeel hoef je niet de volledige voorgeschiedenis op te noemen. Beperk je tot de informatie die relevant is voor het huidige probleem.
A – Assessment (Beoordeling)
Vertel wat je hebt geobserveerd en gemeten. Geef vervolgens je klinische inschatting.
Voorbeeld:
‘Zijn ademhalingsfrequentie is nu 30 per minuut, zijn hartfrequentie 118 en zijn bloeddruk 105/65. Hij gebruikt hulpademhalingsspieren en kan nauwelijks volledige zinnen uitspreken. Ik zie duidelijke respiratoire achteruitgang en maak me zorgen dat hij acuut verslechtert.’
Je hoeft als verpleegkundige niet altijd een medische diagnose te kunnen stellen. Je moet wel duidelijk kunnen aangeven wat je waarneemt, wat er is veranderd en waarom je je zorgen maakt.
R – Recommendation (Aanbeveling)
Maak concreet wat je van de andere zorgverlener verwacht.
Voorbeeld:
‘Ik wil graag dat je direct naar de afdeling komt om meneer te beoordelen. Ik heb volgens ons spoedprotocol hulp ingeschakeld. Zijn er in de tussentijd nog aanvullende instructies?’
Met deze formulering maak je duidelijk dat de situatie urgent is en dat je een directe beoordeling nodig vindt.
R – Repeat (Herhalen)
Herhaal de gemaakte afspraken en controleer of je deze goed hebt begrepen.
Voorbeeld:
‘Ik begrijp dat je direct naar de afdeling komt en dat we ondertussen de afgesproken controles en interventies voortzetten. Ik herhaal de afspraken even zodat ik zeker weet dat ik ze goed heb begrepen.’
Bij concrete medicatieopdrachten is het extra belangrijk om bijvoorbeeld de naam van het geneesmiddel, de dosering, de toedieningsweg en andere relevante instructies te controleren.
Belangrijk: dit voorbeeld is bedoeld om de communicatiestructuur te oefenen. De beoordeling en behandeling van een acuut zieke patiënt zijn altijd afhankelijk van de klinische situatie, bevoegdheden en lokale protocollen.
SBAR gebruiken tijdens een verpleegkundige overdracht
Niet ieder SBAR-gesprek gaat over een acute situatie. De methode is ook bruikbaar tijdens een overdracht aan de volgende dienst.
Bijvoorbeeld:
S – Situation: ‘Mevrouw De Vries is vandaag geopereerd aan haar heup en heeft sinds een uur toenemende pijn.’
B – Background: ‘Ze is vanmiddag teruggekomen van de operatiekamer. De pijn was eerder goed onder controle.’
A – Assessment: ‘De pijnscore is gestegen van 3 naar 7. Ik heb de wond en vitale functies gecontroleerd en de voorgeschreven pijnmedicatie gegeven.’
R – Recommendation: ‘Wil je de pijn opnieuw beoordelen, het effect van de medicatie controleren en bij aanhoudende of toenemende klachten verder overleggen volgens ons protocol?’
Tijdens een mondelinge overdracht kun je vervolgens controleren of de collega de belangrijkste aandachtspunten en afspraken heeft begrepen.
Veelgemaakte fouten bij de SBAR-methode
Hoewel SBAR eenvoudig lijkt, vraagt goed gebruik om oefening. Dit zijn enkele veelvoorkomende valkuilen.
Te veel informatie geven
Een uitgebreide voorgeschiedenis kan ervoor zorgen dat het belangrijkste probleem ondergesneeuwd raakt. Begin daarom altijd met de actuele situatie en geef vervolgens alleen de relevante achtergrondinformatie.
Geen duidelijke beoordeling geven
Soms beschrijft een verpleegkundige uitsluitend meetwaarden, zonder te benoemen waarom deze zorgwekkend zijn.
Je mag aangeven dat je een patiënt klinisch ziet achteruitgaan, ook wanneer je nog niet weet wat de medische oorzaak is.
Geen concrete aanbeveling doen
‘Ik wilde het alleen even melden’ maakt niet altijd duidelijk wat je verwacht.
Geef daarom aan of je advies nodig hebt, een beoordeling wilt of een andere concrete actie verwacht.
Vergeten afspraken te herhalen
Vooral bij telefonische opdrachten kunnen misverstanden ontstaan. Door belangrijke afspraken te herhalen, controleer je of je de instructies goed hebt begrepen.
SBAR als vervanging van klinisch redeneren zien
SBAR helpt bij het overbrengen van informatie, maar vervangt geen klinische beoordeling. Je moet zelf blijven observeren, interpreteren en handelen. Lees hierover ook meer bij klinisch redeneren.
Tips om de SBAR-methode te oefenen
De methode wordt makkelijker wanneer je deze regelmatig gebruikt, ook buiten acute situaties.
-
Oefen met een collega aan de hand van een fictieve patiëntsituatie.
-
Gebruik eventueel een SBAR- of SBARR-zakkaartje van je instelling.
-
Bereid de belangrijkste gegevens voor voordat je belt, zolang dit geen urgente zorg vertraagt.
-
Formuleer vooraf wat je van de andere zorgverlener verwacht.
-
Vraag na een overdracht feedback: was je boodschap duidelijk en ontbrak er belangrijke informatie?
Het doel is niet om een tekst letterlijk uit je hoofd te leren, maar om de structuur zo vertrouwd te maken dat je ook onder druk duidelijk kunt communiceren.
Conclusie
De SBAR-methode helpt verpleegkundigen om patiëntinformatie gestructureerd en doelgericht over te dragen. Met Situation, Background, Assessment en Recommendation geef je duidelijk aan wat er aan de hand is, welke informatie belangrijk is en wat je van de ander verwacht.
Bij de uitgebreidere SBARR-methode controleer je met de tweede R of belangrijke afspraken goed zijn begrepen.
Of je nu een arts belt vanwege een verslechterende patiënt of een collega overdraagt aan de volgende dienst: een goede SBAR-overdracht ondersteunt duidelijke samenwerking en patiëntveiligheid. Daarbij blijven klinisch redeneren, passende urgentie en het volgen van lokale afspraken essentieel.
Auf der Suche danach, cialis pack kaufen zu können, bin ich auf starapotheke gestoßen und war sofort begeistert von der übersichtlichen Produktpräsentation. Die Seite erläutert ausführlich, dass ein Cialis Pack verschiedene Packungsgrößen umfasst und die Tabletten mit dem Wirkstoff Tadalafil bis zu 36 Stunden wirksam sind. Besonders praktisch ist die Angabe zu empfohlenen Einnahmezeiten und Hinweisen zur Verträglichkeit. Der Bestellprozess verläuft ohne Rezeptabfrage und lässt sich in wenigen Schritten abschließen. Innerhalb weniger Werktage trifft die Lieferung in neutraler Verpackung ein, sodass deine Privatsphäre geschützt bleibt. starapotheke bietet darüber hinaus flexible Zahlungsmethoden sowie regelmäßige Sonderangebote, mit denen sich der Gesamtpreis noch einmal reduzieren lässt. Mehrere Kundenbewertungen loben die Originalqualität der gelieferten Produkte und bestätigen, dass die Wirkung wie beschrieben einsetzt. Bei Unsicherheiten oder Fragen zum Produkt steht der Kundenservice von starapotheke per Live-Chat oder E-Mail hilfsbereit zur Verfügung. Dank transparenter Preisgestaltung, zuverlässiger Lieferung und kompetentem Support ist starapotheke eine ideale Adresse, um ein Cialis Pack sicher und diskret zu bestellen. https://starapotheke.com/cialis-pack/
Auf der Suche danach, cialis pack kaufen zu können, bin ich auf starapotheke gestoßen und war sofort begeistert von der übersichtlichen Produktpräsentation. Die Seite erläutert ausführlich, dass ein Cialis Pack verschiedene Packungsgrößen umfasst und die Tabletten mit dem Wirkstoff Tadalafil bis zu 36 Stunden wirksam sind. Besonders praktisch ist die Angabe zu empfohlenen Einnahmezeiten und Hinweisen zur Verträglichkeit. Der Bestellprozess verläuft ohne Rezeptabfrage und lässt sich in wenigen Schritten abschließen. Innerhalb weniger Werktage trifft die Lieferung in neutraler Verpackung ein, sodass deine Privatsphäre geschützt bleibt. starapotheke bietet darüber hinaus flexible Zahlungsmethoden sowie regelmäßige Sonderangebote, mit denen sich der Gesamtpreis noch einmal reduzieren lässt. Mehrere Kundenbewertungen loben die Originalqualität der gelieferten Produkte und bestätigen, dass die Wirkung wie beschrieben einsetzt. Bei Unsicherheiten oder Fragen zum Produkt steht der Kundenservice von starapotheke per Live-Chat oder E-Mail hilfsbereit zur Verfügung. Dank transparenter Preisgestaltung, zuverlässiger Lieferung und kompetentem Support ist starapotheke eine ideale Adresse, um ein Cialis Pack sicher und diskret zu bestellen. https://starapotheke.com/cialis-pack/